Selamlar. 🙂
Bizim memlekette “sohbet” diye bir şey vardır.
Adı sohbet, tadı sorgu.
Çünkü bizde herkes doğuştan İnsan İnceleme Uzmanı olarak dünyaya gelir.
Diploma yoktur ama uzmanlık tamdır.
Mesela birine üç saniyeden fazla bakılmaz diye bir kural vardır.
Bizde ise bakış ücretsiz hizmettir:
“Şöyle bir süzeyim… Hmm… 😉”
Göz değil, adeta dedektör.
Kıyafet taranır, yüz okunur, ayakkabı incelenir…
İnsan bazen kendini havaalanındaki güvenlik cihazından geçmiş gibi hisseder.
Bir de ödünç verilen eşya meselesi var.
Tabii ki geri verilir…
Teoride.
Pratikte o eşya yeni hayatına alışmıştır.
Sen isteyince de karşı tarafta hafif bir şaşkınlık:
“Ha? Hemen mi lazım oldu?”
Sanki eşya istemiyorsun da miras davası açmışsın.
Bir başka klasik:
“Nereye gidiyorsun?”
Masum bir soru gibi görünür.
Ama bizde bu, başlangıç seviyesidir.
Arkasından sistem otomatik açılır:
“Niye?”
“Kimle?”
“Ne iş?”
“Ne kadar kalacaksın?”
“Sonra nereye?”
Bir tek TC kimlik numarası eksik.
O da yakında gelir, hiç merak etmeyin.
Yeni evlenenlere soru sorulmazmış…
Öyle sanın siz. 🙂
Yeni evlenen çiftin daha düğün pastası midesine inmeden çevreden ilk soru gelir:
“Çocuk ne zaman?”
İnsan daha “evet” demeyi öğrenemeden üretim planlamasına geçilir.
Sanki evlilik değil, fabrika açmışlar.
Hasta mısın?
“Geçmiş olsun” denir…
Ama hemen ardından vaka analizi başlar:
“Ne oldu?”
“Kaç gündür?”
“Ateşin var mı?”
“Bende de olmuştu.”
“Benim komşuda da vardı…”
Ve o meşhur cümle:
“Onunki kötü bitti.”
İnsan iyileşmeye çalışıyor, siz daha fragmandan final sahnesini yazıyorsunuz. 🙂
Evlenmeyene de rahat yok.
“Niye evlenmiyorsun?”
“Daha ne bekliyorsun?”
“Sonra yalnız kalırsın.”
Sanki yalnızlık bulaşıcı bir hastalık, evlilik de devletin ücretsiz aşılama programı.
Bir de ekonomik sorgu var:
“Ev kira mı?”
“Kira ne kadar?”
“Ne kadar kazanıyorsun?”
Cevap verirsen:
“Ooo, iyiymiş.”
Cevap vermezsen:
“Kesin çok fazla.”
Her iki durumda da ekonomi çöker, suçlu sen olursun.
Bu soru değil…
Mali durum röntgeni.
Ve bütün bunların sonunda mutlaka o kurtarıcı cümle gelir:
“Ben sadece merak ettim.”
Tabii…
Merak.
Bizde merak öyle sıradan bir duygu değildir.
Merak; giriş kartı, kimlik kontrolü ve çapraz sorgu yetkisiyle gelir.
Ama işin düşündürücü tarafı şu:
Merak etmek normaldir.
Her merak ettiğimizi sormak ise zorunlu değildir.
İşte burada edep devreye girer.
Edep, sadece susmak değildir.
Edep; karşındaki insanın mahremiyetini fark etmektir.
Onun hayatına misafir olduğunu bilmektir.
Kapıyı çalmadan içeri girmemek gibi, sorulmadan kalbine de girmemektir.
“Bunu sorsam rahatsız olur mu?” diye bir saniye düşünmektir.
Çünkü bazı sorular küçüktür ama bıraktığı iz büyüktür.
“Ne kadar kazanıyorsun?”
“Niye evlenmedin?”
“Ne oldu sana?”
“Çocuk düşünmüyor musunuz?”
Bunlar bazen sadece soru değildir.
Bir insanın zaten taşıdığı yükün üzerine konan küçük taşlardır.
Karşımızdaki gülüyor diye rahatsız olmadığını sanmayalım.
Bazen insan ayıp olmasın diye güler.
Bazen cevap verir ama içinden:“Keşke sormasaydın…” der.
Edep tam da bunu fark edebilmektir.
Her şeyi bilmek istememek değil;
bilmemeyi de saygıyla kabul edebilmektir.
Çünkü her insanın görünmeyen bir odası vardır.
Konuşmak istemediği…
Anlatmaya hazır olmadığı…
Sadece kendisine ait tuttuğu bir yer.
Edep, o odanın kapısını zorlamamak;
kapının önünde bekleyebilmektir.
İnsanları “konu” olarak değil, kişi olarak görebilmektir.
Sohbet güzel şeydir.
Gülmek güzel şeydir.
Sormak da güzeldir.
Ama soru sormanın da bir adabı vardır.
Çünkü bazen en güzel sohbet, çok şey sormak değil;
karşındakinin rahatça konuşabileceği kadar alan bırakmaktır.
Az soru, çok edep.
Az müdahale, çok huzur.
Az merak gösterisi, çok insanlık…
Ve belki de kendimize şu küçük soruyu sormak:
“Ben bunu gerçekten bilmek zorunda mıyım?”
Cevap “hayır” ise…
İşte orada susmak, bazen verilebilecek en güzel cevaptır.
Çünkü bazı soruların cevabı yoktur.
Bazılarının cevabı vardır ama paylaşılacak kadar rahat değildir.
Bazıları ise hiç sorulmasa daha iyidir.
Neyse…
Ben yine fazla uzattım.
Şimdi siz de muhtemelen:
“Niye bu kadar uzun yazdın?”
diye soracaksınız. 🙂
Selam ve dua ile.
𝓗𝓪𝓴𝓲𝓶𝓮 𝓖𝓾𝓵𝓼𝓾𝓶 𝓗𝓲𝓬𝓻𝓮𝓽