Ayetler
“Ey iman edenler! Eğer bir fasık size bir haber getirirse, onun doğruluğunu araştırın. Yoksa bilmeden bir topluluğa zarar verir de sonra yaptığınıza pişman olursunuz.”(Hucurât 49/6)
İnsanlar hakkında hemen hüküm vermemeyi, araştırmayı ve temkinli olmayı öğretir.
2. Zan konusunda ölçülü olmak
“Ey iman edenler! Zannın çoğundan sakının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır…”
(Hucurât 49/12)
Ne herkesi sebepsiz yere suçlamak ne de delilsiz yere aşırı yüceltmek doğru değildir.
3. Adaletli olmak
“Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutan, adaletle şahitlik eden kimseler olun. Bir topluluğa olan kininiz sizi adaletsizliğe sevk etmesin. Adil olun; bu takvaya daha uygundur.”
(Mâide 5/8)
Sevgi de öfke de insanı ölçüsüzlüğe götürmemelidir.
4. Basiret sahibi olmak“De ki: İşte benim yolum budur. Ben ve bana uyanlar basiret üzere Allah’a davet ederiz.”
(Yûsuf 12/108)
Müslümanın sadece iyi niyetli değil, aynı zamanda basiret sahibi olması gerektiğini vurgular.
5. Allah’ın ölçü koyması“Biz her şeyi bir ölçü ile yarattık.” (Kamer 54/49)
İnsanın duygularında da denge ve ölçü sahibi olması gerektiğini düşündüren genel bir ilkedir.
6. Güvenilirlik“…Çünkü işittikleri ve gördükleri hakkında sonunda mutlaka sorguya çekilecektir.”(İsrâ 17/36)
Bilmediğimiz şeylerin peşinden gitmemeyi ve hüküm vermede dikkatli olmayı emreder.
Hadisler Ölçülü sevmek“Sevdiğini ölçülü sev; gün gelir sevmediğin biri olabilir. Sevmediğine de ölçülü buğzet; gün gelir sevdiğin biri olabilir.” (Tirmizî, Birr, 60)
Mümin aynı hataya iki kez düşmez“Mümin bir delikten iki defa sokulmaz.”
(Buhârî, Edeb 83; Müslim, Zühd 63)
İyi niyetli olurken tecrübelerden ders çıkarmayı öğretir.
Kişi dostunun dini üzeredir“Kişi dostunun dini üzeredir. Öyleyse sizden biri kiminle dostluk ettiğine dikkat etsin.”(Ebû Dâvûd, Edeb 16; Tirmizî, Zühd 45)
İnsanları seçerken acele edilmemesi gerektiğini anlatır.
4. Akıllı mümin
“Akıllı kişi, nefsini hesaba çeken ve ölümden sonrası için çalışandır.”
(Tirmizî, Sıfatü’l-Kıyâme 25)
Basiretli ve muhasebe sahibi olmayı öğütler.
5. Ameller niyetlere göredir
“Ameller niyetlere göredir.”
(Buhârî, Bed’ü’l-Vahy 1; Müslim, İmâre 155)
İnsanların niyetini kesin olarak bilemeyeceğimizi, asıl hükmün Allah’a ait olduğunu hatırlatır.
6. Gerçek pehlivan“Gerçek pehlivan güreşte rakibini yenen değil, öfkelendiğinde kendine hâkim olandır.”(Buhârî, Edeb 76; Müslim, Birr 107)
Duygularda dengeyi ve ölçülü davranmayı öğretir.
Yazınızın sonuna çok yakışacak bir ayet“İnsan için ancak çalıştığının karşılığı vardır.”(Necm 53/39)
Bu ayet, beklentileri insanlardan değil Allah’tan bekleme bilincini de destekler.