Bismillahirrahmanirrahim.
Bugün hep birlikte bir ayetin üzerinde biraz düşünelim.
Rabbimiz İsrâ Suresi’nin 37. ayetinde şöyle buyuruyor:“Yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Çünkü sen ne
yeri yarabilir ne de boyca dağlara ulaşabilirsin.”(İsrâ, 17/37)
İnsanın bu ayeti okuyunca biraz durup kendisine bakası geliyor.
Çünkü hepimiz zaman zaman kendimizi olduğumuzdan daha güçlü, daha önemli, daha haklı görebiliyoruz.
Bazen bir sözümüzle…
Bazen sahip olduğumuz bir şeyle…
Bazen bilgimizle…
Bazen yaptığımız bir iyilikle…
Hatta bazen ibadetimizle bile farkında olmadan kendimizi başkasından üstün görebiliyoruz.
Ama ayet bize çok sade bir şeyi hatırlatıyor:
“Sen kimsin?”
Yani insanın kendisini küçültmesi anlamında değil…
Tam tersine, nereden geldiğini ve kime muhtaç olduğunu hatırlaması anlamında.
Bir düşünelim…
Dünyaya gelirken yanımızda ne vardı?
Hiçbir şey.
Bugün sahip olduğumuz ne varsa sonradan verildi.
Sağlık…
Akıl…
Aile…
Ev…
Maddi imkân…
İlim…
Yetenek…
Bunların hiçbirini kendimiz yaratmadık.
O halde insanın “Ben yaptım, ben başardım, ben oldum.” demeden önce bir an durup:
“Bana bunları kim verdi?” diye düşünmesi ne güzel olur.
Kur’an’da Rabbimiz şöyle buyuruyor:“Sizde bulunan her nimet Allah’tandır.”(Nahl, 16/53)
Bu ayet insanın bakışını değiştiriyor.
Bir nimet geldiğinde:“Ben ne kadar güçlüyüm.” demek yerine,
“Allah bana ne büyük bir lütuf verdi.”
diyebilmek…
İşte belki de tevazu biraz böyle başlıyor.
Kibir nerede başlıyor?
Peygamber Efendimiz (sav) kibri çok güzel tarif ediyor.
Bir gün:“Kalbinde zerre kadar kibir bulunan kimse cennete giremez.”
buyuruyor.
Burada hepimizin üzerinde düşünebileceği bir nokta var.
Mesele, bunların bizi başka insanlara karşı nasıl bir hale getirdiği.
Bir insanın imkânı artınca kalbi de büyüyor mu?
Yoksa şükrü mü artıyor?
Bilgisi arttıkça insanlara tepeden mi bakıyor?
Yoksa daha fazla mı anlayışlı oluyor?
Makamı yükseldikçe insanlarla arasına mesafe mi koyuyor?
Yoksa daha fazla mı hizmet etmeye çalışıyor?
Belki hepimizin zaman zaman kendimize sorabileceğimiz sorular bunlar.
Hepimizin aciz olduğu bir yer var
Ayetin devamı çok dikkat çekici:
“Sen ne yeri yarabilir ne de boyca dağlara ulaşabilirsin.”
İnsana adeta kendi ölçüsünü gösteriyor.
Ne kadar güçlü olsak da toprağı ikiye bölemiyoruz.
Ne kadar büyük görünsek de dağlardan büyük olamıyoruz.
Bir hastalık geldiğinde bütün gücümüzle onu durduramayabiliyoruz.
Bir yakınımızı kaybettiğimizde ölümün önüne geçemiyoruz.
Bir nefesimizin ne zaman son nefes olacağını bile bilmiyoruz.
Bütün bunlar bize aslında şunu hatırlatıyor:
Biz kuluz.
Ve kul olmak küçümsenecek bir şey değil.
Tam tersine, insanın en güzel makamlarından biri.
Çünkü kul olduğunu bilen insan, kendisini Allah’ın yerine koymaz.
Her şeyi kontrol edemeyeceğini bilir.
Muhtaç olduğunu bilir.
Ve bu yüzden kalbi yumuşar.
Belki mesele yürüyüşümüzden çok kalbimizdir
Ayet “yeryüzünde böbürlenerek yürüme” diyor.
Bunu sadece dışarıdan görünen bir yürüyüş olarak düşünmeyelim.
İnsan bazen bedeniyle değil, kalbiyle böbürlenebilir.
Sessizce şöyle düşünebilir:
“Ben ondan daha iyiyim.”
“Ben daha bilgiliyim.”
“Ben daha dindarım.”
“Benim ailem daha iyi.”
“Benim hayatım daha güzel.”
“Benim yaptığım doğru, onunki yanlış.”
İşte insanın kendisine dönüp bakması gereken yer belki tam da burası.
Çünkü karşımızdaki insanın kalbini bilmiyoruz.
Onun Allah ile arasındaki bağı bilmiyoruz.
Geçmişini bilmiyoruz.
İçinde taşıdığı mücadeleyi bilmiyoruz.
Belki dışarıdan çok sıradan gördüğümüz bir insanın Allah katında çok kıymetli bir hali var.
Peygamber Efendimiz (sav)şöyle buyuruyor:“Allah sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz. Ancak kalplerinize ve amellerinize bakar.”(Sahih Müslim, Birr, 33)
Bu hadis insanı gerçekten düşündürüyor.
Biz dış görünüşlere bakıyoruz.
Allah kalplere bakıyor.
Biz insanların sahip olduklarına bakıyoruz.
Allah onların amellerine bakıyor.
Biz birbirimizi kıyaslıyoruz.
Allah’ın ölçüsü ise bizim ölçümüzden çok farklı.
Tevazu insanı küçültmez
Bazen tevazuyu yanlış anlayabiliyoruz.
Sanki tevazu, “Ben hiçbir şey değilim.” demekmiş gibi…
Oysa insan sahip olduğu güzellikleri inkâr etmek zorunda değil.
Başarımız varsa bunu bilebiliriz.
Güzel bir özelliğimiz varsa bunun farkında olabiliriz.
Ama bunu kendimizden bilmek yerine Allah’ın bir lütfu olarak görürsek kalbimizi korumuş oluruz.
Ne güzel…
İnsan kendisini büyütmeye çalışırken değil, Allah’ın karşısında haddini bilirken gerçek anlamda yükseliyor.
O halde bugün hep birlikte kendimize bakalım
Bu ayeti başkasına anlatmak için değil…
Önce kendimize söylemek için okuyalım.
Ben insanlara nasıl davranıyorum?
Benden farklı olan insanlara karşı kalbimde ne var?
Birinin hatasını görünce hemen küçümsüyor muyum?
Bir nimet sahibi olduğumda bunun Allah’tan geldiğini hatırlıyor muyum?
Bana yapılan bir iyilikte şükrediyor muyum?
Bir insanın kusurunu gördüğümde, “Ben de Allah’ın yardımına muhtacım.” diyebiliyor muyum?
Belki bu soruların hepsine her zaman güzel cevap veremeyebiliriz.
Zaten insan olmak biraz da böyle…
Eksiklerimiz var.
Hatalarımız var.
Bazen nefsimize yeniliyoruz.
Bazen gururlanıyoruz.
Bazen bir insanı küçümsüyoruz.
Ama önemli olan, fark ettiğimizde yeniden Allah’a dönmek.
Kalbimizi yeniden düzeltmeye çalışmak.
Çünkü hepimiz Allah’ın kullarıyız.
Ve hepimizin O’na ihtiyacı var.
Kendimizi başkalarından üstün görmeden yaşayabilmeyi, sahip olduğumuz nimetleri Allah’ın lütfu olarak bilmeyi ve insanlara karşı güzel ahlaklı olabilmeyi nasip etsin.
Kalbimizde kibir varsa fark etmeyi…
Hata yaptığımızda özür dilemeyi…
Birini kırdıysak gönlünü almayı…
Bize verilen nimetlerle böbürlenmek yerine şükretmeyi nasip etsin.
Ve Rabbimiz bizi, yeryüzünde yürürken bile O’na muhtaç olduğumuzu unutmayan kullarından eylesin.
Âmin.