Bir insanı küçümsemek kolaydır

“İnsanlara karşı yüzünü küçümseyerek çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme. Çünkü Allah, kendini beğenmiş, övünüp duran kimseleri sevmez.”(Lokman, 31/18)

Bazen insanın en büyük imtihanı sahip oldukları değil, sahip oldukları karşısında nasıl bir insan olduğudur.

Bir makamımız olabilir, paramız olabilir, ilmimiz olabilir, güzel bir evimiz, iyi bir mesleğimiz, çevremiz ve itibarımız olabilir. Bunların hepsi Allah’ın bize verdiği nimetlerdir. Fakat insan, nimetlerin sahibini unutup kendisini başkalarından üstün görmeye başladığında iş değişir.

Lokman Suresi’nin 18. ayeti bize çok önemli bir insanlık dersi veriyor: Kimseyi küçümseme, kimseye tepeden bakma, kendini başkalarından üstün görme.

Çünkü bugün yukarıdan baktığımız insan, belki Allah katında bizden çok daha değerlidir.

Bir insanı küçümsemek kolaydır

Bir insanın kıyafetine bakıp onu küçümseyebiliriz.

Konuşmasına bakıp onunla alay edebiliriz.

İşine, evine, parasına, eğitimine veya toplumdaki yerine bakıp kendimizi ondan üstün görebiliriz.

Ama bizim gördüğümüz sadece insanın dışıdır. Allah ise kalpleri ve amelleri bilir.

Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur:“Allah sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz; ancak kalplerinize ve amellerinize bakar.”(Müslim, Birr, 34)

Ne kadar güzel bir ölçü…

Biz insanların dış görünüşlerine bakarak değer biçiyoruz. Allah ise kalplere ve amellere bakıyor.

Öyleyse bir insanı küçümsemeden önce kendimize şu soruyu sormalıyız:

“Acaba Allah katında benim yerim gerçekten ondan daha mı üstün?”

Bunun cevabını bilmiyoruz.

Belki bizim hor gördüğümüz insan geceleri sessizce dua ediyor.

Belki kimsenin bilmediği bir iyiliği var.

Belki bir yetimin başını okşuyor.

Belki anne babasına hizmet ediyor.

Belki günahlarından dolayı gözyaşı döküp Allah’a samimiyetle yöneliyor.

Ve belki de bizim hiç kimsenin görmediği kusurlarımız var.

Kibir, insanı insanlardan uzaklaştırır

Kibir sadece büyük laflar söylemek değildir.

Bazen bir insan konuşurken yüzümüzü ekşitmek de kibirdir.

Bazen birinin selamını önemsememek…

Bazen fakir bir insanın yanına oturmak istememek…

Bazen bir insanın mesleğini küçümsemek…

Bazen “Ben kimim, o kim?” diyerek insanları aşağı görmek…

Bunların hepsi insanın kalbinde kibir olup olmadığını düşünmesi için birer işarettir.

Peygamber Efendimiz (sav)şöyle buyurmuştur:“Kalbinde zerre kadar kibir bulunan kimse cennete giremez.”

Sahabilerden biri, “İnsan elbisesinin ve ayakkabısının güzel olmasını seviyor, bu da kibir midir?”

diye sorunca Efendimiz (sav) şöyle açıklamıştır:“Allah güzeldir, güzelliği sever. Kibir ise hakkı

kabul etmemek ve insanları küçümsemektir.”(Müslim, Îmân, 147)

Demek ki güzel giyinmek, temiz olmak, güzel bir evde yaşamak kibir değildir.

Asıl mesele şudur:

Güzelliğe sahip olurken başkasını küçük görüyor muyuz?

Bir imkâna sahip olurken o imkâna sahip olmayanı hor görüyor muyuz?

Doğru olduğumuz zaman bile karşımızdaki insanın onurunu koruyabiliyor muyuz?

İşte ayetin üzerinde durduğu mesele budur.

“Ben daha iyiyim” düşüncesi tehlikelidir

Kibir insana bazen açıkça, “Ben büyüğüm” dedirtmez.

Daha gizli gelir.

“Ben onun gibi değilim.”

“Ben daha iyi bilirim.”

“Ben daha başarılıyım.”

“Ben daha temiz bir insanım.”

“Benim ailem daha iyi.”

“Benim çocuklarım daha başarılı.”

“Ben daha çok ibadet ediyorum.”

İnsan bunları düşünürken farkında olmadan kendisine bir üstünlük payesi verebilir.

Oysa Allah katındaki gerçek değerimizi kesin olarak bilmiyoruz.

Kur’an-ı Kerim başka bir ayette şöyle buyurur:“Allah katında sizin en değerli olanınız,

O’na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır.”(Hucurât, 49/13)

Demek ki ölçü; para, makam, soy, şöhret veya görünüş değildir.

Ölçü takvadır.

Takvanın derecesini ise en iyi Allah bilir.

Yürüyüş bile bize bir şey anlatıyor

Lokman Suresi’nin 18. ayetinde sadece insanlara nasıl davranacağımız değil, yeryüzünde nasıl

yürüyeceğimiz de anlatılıyor:“Yeryüzünde böbürlenerek yürüme.”

Bir insanın yürüyüşü bile onun iç dünyasıyla ilişkilendiriliyor.

Buradaki mesele yalnızca fiziksel olarak nasıl yürüdüğümüz değildir.

Asıl mesele, hayatta kendimizi nasıl konumlandırdığımızdır.

Sanki bütün dünya bize aitmiş gibi…

Sanki herkes bize hizmet etmek zorundaymış gibi…

Sanki bizim sözümüz her zaman doğruymuş gibi…

Sanki diğer insanlar bizden daha aşağıdaymış gibi…

İşte insan böyle düşündüğünde ayetin uyarısını hatırlaması gerekir.

Çünkü hepimiz aynı yere gidiyoruz.

Zengin de fakir de…

Makam sahibi de sıradan insan da…

Genç de yaşlı da…

Sonunda insan toprağa konuluyor.

Bir gün sahip olduklarımız elimizden çıkacak

Bugün elimizde olan şeylerin hiçbirinin garantisi yok.

Bugün sağlıklıyız, yarın hastalanabiliriz.

Bugün zenginiz, yarın maddi sıkıntıya düşebiliriz.

Bugün makam sahibiyiz, yarın o makamdan ayrılabiliriz.

Bugün güçlü olabiliriz, yarın başkasının yardımına muhtaç olabiliriz.

Bugün insanlar bizi alkışlıyor olabilir, yarın bizi hatırlayan bile olmayabilir.

O halde insanın sahip olduğu şeylerle böbürlenmesi ne kadar anlamsızdır.

Peygamber Efendimiz ﷺ şöyle buyurmuştur:

“Allah Teâlâ bana, birbirinize karşı mütevazı olmanızı vahyetti.”

(Müslim, Cennet, 64)

Tevazu insanı küçültmez.

Tam tersine insanı büyütür.

Çünkü tevazu, “Ben değersizim.” demek değildir.

“Benim değerim var ama başkalarının da değeri var.” diyebilmektir.

Büyük olmak, başkalarını küçük görmek değildir

Gerçek büyüklük, insanları ezmekte değildir.

Gerçek büyüklük, eline güç geçtiğinde merhametli olabilmektir.

Senden aşağıda görülen bir insana güzel davranabilmektir.

Sana ihtiyacı olanı mahcup etmemektir.

Birinin hatasını yüzüne vurup onu insanların içinde küçük düşürmemektir.

Sana karşı kaba davranan birine bile ölçünü kaybetmeden cevap verebilmektir.

Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur:“Kim Allah için tevazu gösterirse, Allah onu yükseltir.”(Müslim, Birr, 69)

Ne güzel bir müjde…

İnsan kendisini yükseltmeye çalışırken başkalarını küçültürse gerçek anlamda yükselmiş olmaz.

Fakat Allah için tevazu gösterirse, Allah onu yükseltir.

Bir de günlük hayatımızdan düşünelim

Otobüste yanımıza yaşlı biri oturdu.

Onunla ilgileniyor muyuz?

Bir garson bize hizmet etti.

Ona insan gibi, saygıyla davranıyor muyuz?

Bir temizlik görevlisi işini yapıyor.

Onu görmezden mi geliyoruz, yoksa selam verip teşekkür mü ediyoruz?

Bir çocuk hata yaptı.

Onu herkesin içinde utandırıyor muyuz?

Bir fakir yardım istedi.

Onu küçümseyerek mi konuşuyoruz?

Bir arkadaşımız bizden daha başarılı oldu.

Onun başarısına sevinebiliyor muyuz?

İşte tevazu sadece güzel sözlerden ibaret değildir.

Tevazu, günlük hayatımızdaki davranışlarımızda görünür.

İnsanları küçümsemek yerine dua edelim

Bir insanın hatasını gördüğümüzde hemen kendimizi üstün görmeyelim.

“Ben asla böyle yapmam.” demek yerine:

“Allah’ım, beni de koru. Onu da doğruya yönelt.”

diyelim.

Çünkü insan nefsine ne kadar güvenirse, o kadar yanılabilir.

Bugün başkasında gördüğümüz bir hata, yarın bizim imtihanımız olabilir.

Bu yüzden insanları yargılamadan önce kendi nefsimize bakmak daha güvenlidir.

Lokman Suresi’nin 18. ayeti aslında bize çok sade ama çok derin bir hayat ölçüsü veriyor:

Kimseye tepeden bakma.

Kimseyi küçümseme.

Sahip olduklarınla böbürlenme.

İnsanların dış görünüşüne bakarak değer biçme.

Kalbini kibirden koru.

Ve unutma:

Bugün güçlü olduğun için değil, Allah’ın sana güç verdiği için güçlüsün.

Bugün zengin olduğun için değil, Allah’ın sana nimet verdiği için zenginsin.

Bugün başarılı olduğun için değil, Allah sana imkân verdiği için başarılısın.

Öyleyse nimetin karşısında şükür, insanların karşısında tevazu, Allah’ın karşısında kulluk bize yakışandır.

Belki de hayatımız boyunca unutmayacağımız cümle şu olmalı:

“Ben Allah’ın kuluyum; karşımdaki insan da Allah’ın kuludur. Benim onu küçümsemeye değil, ona güzel davranmaya ihtiyacım var.”

Allah hepimizi kibirden, gururdan ve insanları küçümsemekten korusun.

Kalplerimize tevazu, merhamet ve güzel ahlak nasip etsin.

Âmin.

  • Related Posts

    Küçücük şeylerle kocaman mutlu olduğumuz zamanlar.

    …

    Read more

    Herkes önce kendi kapısının önünü süpürsün.

    …

    Read more

    Bir yanıt yazın