Kibir ve büyüklük taslamak.
Rabbimiz, A‘râf Suresi’nin 13. ayetinde İblîs’e şöyle buyuruyor:“Oradan in! Orada büyüklük taslamak senin haddine değildir. Çık oradan! Çünkü sen küçük düşenlerdensin.”(A‘râf, 7/13)
İblîs’in Allah’ın emrine karşı gelmesinin temelinde ne vardı? Kibir.
Allah, Âdem aleyhisselâmı yarattığında meleklere ve İblîs’e ona secde etmelerini emretti.
İblîs ise Allah’ın emrine karşı çıkarak, “Ben ondan daha hayırlıyım” anlayışına kapıldı.
İşte insanı tehlikeye götüren nokta tam da burasıdır:
“Ben daha iyiyim.”
“Ben daha bilgiliyim.”
“Ben daha üstünüm.”
“Benim yaptığım doğrudur, onunki yanlıştır.”
Kibir bazen insanın diline açıkça gelmez. Ama kalbin içine yerleşebilir.
İnsan ibadet ederken bile kibirlenebilir. “Ben ondan daha çok namaz kılıyorum.”
İlim öğrenirken kibirlenebilir.”Ben bunları biliyorum, o bilmiyor.”
Maddi imkânlarıyla kibirlenebilir.“Benim evim, arabam, makamım daha iyi.”
Hatta bazen insan, dindarlığıyla bile başkasını küçümseyebilir.
Oysa Allah katında insanı değerli yapan şey malı, makamı, görünüşü veya insanlara karşı üstünlüğü değildir.
Rabbimiz Hucurât Suresi’nde şöyle buyuruyor:“Allah katında sizin en değerliniz, O’na karşı gelmekten
en çok sakınanınızdır.”(Hucurât, 49/13)
Demek ki mesele insanların gözünde büyük görünmek değil; Allah’ın katında değerli olabilmek.
Peygamber Efendimiz (sav)kibir hakkında ne buyuruyor?
Resûlullah (sav)şöyle buyurmuştur:“Kalbinde zerre kadar kibir bulunan kimse cennete giremez.”
Sahâbîlerden biri, “İnsan elbisesinin ve ayakkabısının güzel olmasını seviyor, bu da kibir midir?” diye sorunca
Peygamber Efendimiz (sav)şöyle açıklamıştır:“Allah güzeldir, güzelliği sever. Kibir ise hakkı reddetmek
ve insanları küçümsemektir.”(Müslim, Îmân, 147)
Ne kadar önemli bir ölçü…
Güzel giyinmek kibir değildir.
Güzel bir eve sahip olmak kibir değildir.
Başarılı olmak kibir değildir.
Kibir; hakkı kabul etmemek ve insanları küçümsemektir.
Bazen bir insan bize bir nasihat verir.
Eğer o kişi bizden küçükse veya makam olarak bizden aşağıdaysa, “Sen bana mı öğreteceksin?” diyebiliyoruz.
İşte burada kendimize dikkat etmeliyiz.
Çünkü doğru söz, kimden gelirse gelsin doğrudur.
Belki Allah bize, hiç beklemediğimiz bir insanın sözüyle bir hakikati hatırlatıyordur.
Kardeşlerim,
İblîs’i İblîs yapan sadece günahı değildi. Kendisini üstün görmesi ve Allah’ın emrine karşı gelmesiydi.
Bu yüzden hepimiz zaman zaman kendimize şu soruları sormalıyız:
Ben birinin hatasını görünce onu küçümsüyor muyum?
Birisi benden farklı düşündüğünde hemen onu değersiz mi görüyorum?
Bir insanın maddi durumuna, eğitimine, makamına veya görünüşüne göre mi değer veriyorum?
Birisi bana nasihat ettiğinde, doğru olup olmadığına bakmadan reddediyor muyum?
Ve en önemlisi:“Ben ondan daha iyiyim” düşüncesi kalbime giriyor mu?
Peygamber Efendimiz (sav) şöyle buyuruyor:“Allah, sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz. Fakat kalplerinize ve amellerinize bakar.”(Müslim, Birr, 34)
O halde dışarıdan nasıl göründüğümüzden önce kalbimize bakalım.
Çünkü insanları kandırabiliriz ama Allah kalbimizde olanı bilir.
Kibirden kurtulmanın yolu nedir?
Bunun en güzel ilaçlarından biri tevazudur.
Tevazu, kendimizi değersiz görmek değildir.
Tevazu, sahip olduğumuz nimetlerin Allah’tan geldiğini bilmektir.
Güzelliğimiz Allah’tandır.
Sağlığımız Allah’tandır.
İlmimiz Allah’ın verdiği bir nimettir.
Paramız, makamımız, ailemiz, gücümüz… Hepsi Allah’ın bize emanetidir.
Bugün sahip olduğumuz şeylerin hiçbirinin sonsuza kadar bizimle kalmayacağını unutmamalıyız.
Bir gün hepimiz toprağın altına gireceğiz.
O gün insanın yanında ne evi olacak, ne arabası, ne makamı, ne de insanların alkışı…
Yanında amelleri olacak.
Bu yüzden başkalarından üstün olmaya çalışmak yerine, dünkü halimizden daha iyi bir kul olmaya çalışalım.
Bir insanı küçümsemek yerine dua edelim.
Birinin hatasını gördüğümüzde kendimizi üstün görmek yerine,
“Allah’ım, beni de onun düştüğü hatalardan koru.” diyelim.
Birisi bize yanlışımızı söylediğinde hemen kızmak yerine,
“Acaba bunda benim için bir ders var mı?” diye düşünelim.
Çünkü insanın gerçek büyüklüğü, insanları ezmesinde değil; nefsini terbiye edebilmesindedir.
Rabbimiz hepimizi kibirden, gururdan, insanları küçümsemekten korusun.
Kalplerimize tevazu, merhamet ve güzel ahlâk nasip etsin.
Bizi İblîs’in düştüğü hataya düşmekten muhafaza eylesin.
Allah’ım! Bize hakkı hak bilip ona uymayı, bâtılı bâtıl bilip ondan uzak durmayı nasip eyle.
Kalbimizde zerre kadar kibir varsa onu temizle.
Bizi insanları küçümseyenlerden değil, insanlara merhamet edenlerden eyle.
Âmin.