Sen Gayretinden Sorumlusun, Neticeden Değil
Bazen insanın en büyük yorgunluğu yaptığı işlerden değil, sonucunu kontrol edemediği şeyleri kontrol etmeye çalışmasından gelir.
Bir şey olsun diye çok uğraşırsın…
Dua edersin, beklersin, çabalarsın.
Ama istediğin gibi olmaz.
Bir insanın seni anlamasını istersin, anlamaz.
Bir kapının açılmasını beklersin, açılmaz.
Bir işin güzel sonuçlanması için elinden geleni yaparsın, yine de sonuç istediğin gibi olmaz.
Geçmişte verdiğin bir kararın sonucunu değiştirmek istersin, fakat zaman geri dönmez.
İşte tam burada insanın öğrenmesi gereken çok önemli bir hakikat vardır:
Sen gayretinden sorumlusun, neticeden değil.
Çünkü netice her zaman senin elinde değildir.
Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyurulur:
“Allah hiç kimseye gücünün yettiğinden fazlasını yüklemez.”
(Bakara, 2/286)
Senin görevin elinden geleni yapmaktır.
Duanı etmek, tedbirini almak, çalışmak, sabretmek, doğruyu söylemek, hakkını vermek…
Fakat bütün bunlardan sonra ortaya çıkacak sonucu Allah’ın takdirine bırakabilmektir.
Çünkü bazen sen bir kapının açılmasını istersin, Allah ise o kapının ardında sana zarar olduğunu bilir.
Bazen bir insanın hayatında kalmasını istersin, Allah onun gitmesinin senin için daha hayırlı olduğunu bilir.
Bazen çok istediğin bir şey için yıllarca dua edersin, fakat gerçekleşmez. Sen “Neden olmadı?” diye üzülürken belki de Allah seni bilmediğin bir zarardan koruyordur.
Kur’an’da şöyle buyurulur:
“Olur ki hoşunuza gitmeyen bir şey sizin için hayırlıdır. Olur ki sevdiğiniz bir şey de sizin için kötüdür. Allah bilir, siz bilmezsiniz.”
(Bakara, 2/216)
Ne kadar büyük bir teselli…
Allah bilir, sen bilmezsin.
Sen sadece bugünü görürsün.
Allah ise dününü, bugününü ve yarınını bilir.
Sen bir olayın yalnızca görünen tarafını bilirsin.
Allah ise o olayın seni götüreceği yolu bilir.
Sen bir kapının kapanmasına üzülürsün.
Allah belki de o kapının ardındaki tehlikeyi bilir.
Bu yüzden tevekkül, “Nasıl olsa Allah bilir” deyip hiçbir şey yapmamak değildir.
Tam tersine…
Tevekkül, elinden geleni yaptıktan sonra kalbini sonuca bağlamamaktır.
Peygamber Efendimiz ﷺ şöyle buyurur:
“Sana fayda verecek şeye gayret et, Allah’tan yardım dile ve acizlik gösterme.”
(Müslim, Kader, 34)
Dikkat edelim:
Gayret et.
Allah’tan yardım dile.
Aciz düşme.
Yani Müslüman önce üzerine düşeni yapar.
Çalışır.
Tedbir alır.
Konuşması gerekiyorsa konuşur.
Özür dilemesi gerekiyorsa diler.
Bir kapıyı çalması gerekiyorsa çalar.
Dua etmesi gerekiyorsa dua eder.
Ama bütün bunlardan sonra şöyle diyebilir:
“Allah’ım, ben üzerime düşeni yaptım. Bundan sonrasını Sana bırakıyorum.”
İşte kalbin huzuru biraz da burada başlar.
Çünkü insanın yorulduğu noktalardan biri şudur:
Kendi sorumluluğu olmayan sonuçları da omuzlamaya çalışmak.
Başkalarının ne düşüneceğini kontrol etmeye çalışırsın.
Oysa sen insanların zihnine hükmedemezsin.
Sen doğruluğunu koruyabilirsin.
Güzel konuşabilirsin.
Kimseye haksızlık etmeyebilirsin.
Ama insanların seni nasıl anlayacağını tamamen kontrol edemezsin.
Bir insan seni yanlış anladıysa, elinden geldiğince doğrusunu anlatırsın.
Sonrası?
Allah’a bırak.
Çünkü sen niyetinden sorumlusun; herkesin zihninden değil.
Bazen geçmişte yaptığın bir hata için kendini yıllarca cezalandırırsın.
“Keşke bunu söylemeseydim…”
“Keşke o kararı vermeseydim…”
“Keşke o insanı hayatıma almasaydım…”
“Keşke daha önce fark etseydim…”
Fakat geçmiş artık senin kontrolünde değildir.
Ders çıkarabilirsin.
Tövbe edebilirsin.
Hatanı telafi edebilirsin.
Ama zamanı geri çeviremezsin.
Peygamber Efendimiz ﷺ şöyle buyurmuştur:
“Başına bir şey geldiğinde ‘Keşke şöyle yapsaydım’ deme. Fakat ‘Allah’ın takdiri, O ne dilerse yapar’ de.”
(Müslim, Kader, 34)
Çünkü sürekli “keşke” demek, insanı geçmişin içinde yaşamaya mahkûm eder.
Oysa Allah senden geçmişi düzeltmeni istemiyor.
Bugünü doğru yaşamanı istiyor.
Geçmişten ders al ve yoluna devam et.
Gelecek için de aynı şey geçerlidir.
Henüz yaşanmamış bir günün bütün yükünü bugünden omuzlarına alma.
“Ya şöyle olursa?”
“Ya başarısız olursam?”
“Ya istediğim gerçekleşmezse?”
“Ya işler ters giderse?”
İnsan bazen henüz gelmemiş bir geleceğin acısını bugünden yaşamaya başlar.
Oysa Allah Teâlâ şöyle buyurur:
“Kim Allah’a tevekkül ederse, O ona yeter.”
(Talâk, 65/3)
Bu ayet, insanın kalbine şöyle seslenir:
Sen yalnız değilsin.
Senin göremediğin şeyleri gören, bilemediğin şeyleri bilen, gücünün yetmediği yerlere gücü yeten bir Rabbin var.
Öyleyse neden bütün yükü tek başına taşımaya çalışıyorsun?
Bir şeyi çok istiyorsan onun için dua et.
Olması için gayret et.
Elinden geleni yap.
Ama sonunda:
“Allah’ım, ben bunu istiyorum; fakat Sen benim için neyin hayırlı olduğunu benden daha iyi bilirsin.”
diyebilmeyi öğren.
İşte teslimiyet budur.
Bu, vazgeçmek değildir.
Bu, umutsuzluk değildir.
Bu, mücadeleyi bırakmak hiç değildir.
Aksine insanın elinden geleni yaptıktan sonra kalbini Allah’a emanet etmesidir.
Bazen kazanırsın, şükredersin.
Bazen kaybedersin, sabredersin.
Bazen istediğin olur, “Elhamdülillah” dersin.
Bazen istediğin olmaz, yine “Elhamdülillah” demeyi öğrenirsin.
Çünkü mümin sadece istediği olduğunda Allah’a güvenen kişi değildir.
İstediği olmadığında da Allah’ın hikmetine güvenebilen kişidir.
Belki bugün kapanan bir kapıya üzülüyorsun.
Belki bir insanın hayatından çıkmasına anlam veremiyorsun.
Belki verdiğin emeğin karşılığını alamadığını düşünüyorsun.
Belki çok dua ettin ama hâlâ bekliyorsun.
Kendine şunu hatırlat:
Benim görevim gayret etmek.
Benim görevim dua etmek.
Benim görevim doğru olanı yapmaya çalışmak.
Netice ise Allah’ın takdirindedir.
Sen tohumunu ek.
Sulayabiliyorsan sula.
Toprağını güzelce hazırla.
Güneş açması için dua et.
Ama güneşi sen doğduramazsın.
Yağmuru sen yağdıramazsın.
Tohumun ne zaman filizleneceğini sen belirleyemezsin.
Kul gayret eder, Allah nasip eder.
Ve bazen insanın huzuru, istediği her şeyi elde etmekte değil; elde edemediği şeyleri Allah’a emanet edebilmekte saklıdır.
Bu yüzden hayatını kontrol edemediğin şeylerin etrafında tüketme.
Değiştiremeyeceğin geçmişi taşıma.
Henüz gelmemiş geleceğin korkusunu bugüne getirme.
Başkalarının kalbine ve düşüncelerine hükmetmeye çalışma.
Sen kendi niyetine, kendi davranışına, kendi gayretine bak.
Çünkü sen gayretinden sorumlusun, neticeden değil.
Elinden geleni yap.
Duanı et.
Tedbirini al.
Sonra gönülden şöyle de:
“Rabbim, benim göremediğimi Sen görürsün. Benim bilemediğimi Sen bilirsin. Ben üzerime düşeni yaptım; sonucu Sana bırakıyorum. Hakkımda hayırlı olanı nasip et ve kalbimi takdirine razı eyle.”
İşte o zaman insan, her şeyi kontrol etmeye çalışmanın yorgunluğundan kurtulup Allah’a güvenmenin huzurunu tatmaya başlar.
Gayret bizden, netice Allah’tan.
Tedbir bizden, takdir Allah’tan.
Dua bizden, kabul Allah’tan.
Kalbi huzurlu kılan ise O’na güvenmekti
Ve insan, bunu gerçekten söylediği gün içinde başka bir kapı açılır.
Kalbin kapısı…
Orada artık sürekli “Ben ne yapacağım?” diye çırpınan bir insan yoktur.
“Rabbim benimle.” diyebilen bir kul vardır.
Hayat sana her istediğini vermeyecek.
Bunu kabullenmek, yenilmek değildir.
Bazen bir şeyin olmaması, hayatın sana karşı olması değildir.
Bazen Allah seni bir şeyden mahrum bırakırken başka bir şeye hazırlıyordur.
Bazen gecikme, reddedilmek değildir.
Bazen gecikme, hazırlanmak demektir.
Bazen kayıp, yalnızca kayıp değildir.
Bazen insanın Rabbine dönüş yoludur.
Bazen kapanan kapı, son değildir.
Bazen başka bir kapının önüne bırakılmaktır.
Biz bütün bunların hikmetini hemen göremeyebiliriz.
Ama müminin kalbinde şöyle bir cümle vardır:
“Ben bilmiyorum, Rabbim biliyor.”
Ve bu cümle insanın omuzlarından ne büyük bir yük indirir…
Öyleyse kendine bugün şunu söyle:
Geçmişi değiştiremiyorsam, ondan ders alıp yoluma devam edeceğim.
Bir insanın kalbini değiştiremiyorsam, kendi kalbimi güzelleştireceğim.
Geleceği kontrol edemiyorsam, bugün üzerime düşeni yapacağım.
Sonucu belirleyemiyorsam, gayretimi güzelleştireceğim.
Her kapıyı açamıyorsam, doğru kapıları çalacağım.
Ve artık hayatımı, elimde olmayan şeylerin peşinde tüketmeyeceğim.
Çünkü benim vazifem her şeyi kontrol etmek değil.
Benim vazifem kul olmaktır.
Çalışmak…
Dua etmek…
Sabretmek…
Şükretmek…
Ve gerektiğinde bırakabilmek…
Kalbimi Allah’a teslim etmek…
Çünkü insan bazen bir şeyi bıraktığında kaybetmez.
Bazen Allah’a bıraktığında huzuru bulur.
Ve belki hayatın en güzel dengesi şudur:
Tedbirini al, fakat tedbirine güvenme.
Gayret et, fakat gayretini ilah edinme.
Dua et, fakat duanın şeklini Allah’a bırak.
Yürü, fakat yolun tamamını görmek zorunda olduğunu sanma.
Sen adımını at.
Allah yolunu bilir.
Sen tohumu ek.
Allah yeşertmesini bilir.
Sen duanı et.
Allah ne zaman ve nasıl cevap vereceğini bilir.
Sen gayret et.
Neticeyi Allah’a bırak.
Çünkü:
Gayret bizden, takdir Allah’tan.
Çaba bizden, sonuç Allah’tan.
Dua bizden, kabul Allah’tan.
Ve huzur… Allah’a güvenen kalptedir.