İnsan bazen içinde taşıdığı bir sıkıntıyı kimseye anlatamaz.
Dışarıdan bakıldığında her şey yolunda görünür ama gönlünde fırtınalar kopar.
Kimi zaman geleceğin endişesi, kimi zaman geçmişin pişmanlığı insanın yüreğini daraltır.
Bazen borçlar ağır gelir, bazen insanların sözleri ve davranışları insanı incitir.
Bazen de insan yapmak istediği hâlde yapamaz, adım atmak ister ama kendisinde güç bulamaz.
İşte Peygamber Efendimiz (s.a.v.), insanın hayatında karşılaşabileceği bütün bu
sıkıntıları kapsayan çok anlamlı bir duayı bizlere öğretmiştir.
Enes bin Mâlik’in (r.a.) rivayet ettiği bu dua, Resûlullah’ın (s.a.v.) sıkça okuduğu dualardandır.
اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَالْحَزَنِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْجُبْنِ وَالْبُخْلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ غَلَبَةِ الدَّيْنِ وَقَهْرِ الرِّجَالِ
Okunuşu:
Allâhümme innî eûzü bike mine’l-hemmi ve’l-hazeni, ve eûzü bike mine’l-aczi ve’l-
keseli, ve eûzü bike mine’l-cübni ve’l-buhli, ve eûzü bike min ğalebeti’d-deyni ve kahri’r-ricâl.
Anlamı:“Allah’ım! Tasadan ve üzüntüden Sana sığınırım. Acizlikten ve tembellikten Sana sığınırım. Korkaklıktan ve cimrilikten Sana sığınırım. Borcun baskısından ve insanların kahrından Sana sığınırım.”(Buhârî, Daavât)
Gelin, bu duanın her cümlesi üzerinde biraz düşünelim.
Çünkü bu dua, sadece dilimizle okuyup geçeceğimiz bir dua değil; hayatımıza yön
verecek çok derin mesajlar taşımaktadır.
1. Geleceğin kaygısından ve geçmişin üzüntüsünden Allah’a sığınmak
“Hem” kaygı ve tasadır.
Henüz yaşanmamış olayların insanın gönlünü meşgul etmesidir.
İnsan bazen yarın ne olacak diye düşünmekten bugünün huzurunu yaşayamaz.
Çocuğunun geleceğini, geçimini, sağlığını, işini, evini düşünür.
Henüz gelmemiş günlerin yükünü bugünden omuzlarına alır.
“Hazen” ise geçmişin üzüntüsüdür.
Yaşanmış olayların, kaybedilenlerin, yapılan hataların ve kaçırılan fırsatların insanın gönlünde bıraktığı kederdir.
Bazen insan geçmişinden kurtulamaz.
Keşke şöyle yapsaydım, keşke böyle söylemeseydim diye kendisini yiyip bitirir.
Oysa kardeşlerim, geçmiş değişmez, gelecek ise henüz bizim elimizde değildir.
Bizim sorumluluğumuz, bugün elimizden geleni yapmak ve sonucu Allah’a bırakmaktır.
İşte Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bize hem geçmişin hüznünden hem geleceğin kaygısından Allah’a sığınmayı öğretiyor.
2. Acizlikten ve tembellikten Allah’a sığınmak
“Acizlik”, insanın gücü yettiği hâlde kendisini çaresiz hissetmesi veya bir işi yapacak gücü bulamamasıdır.
“Kesel” ise tembellik, isteksizlik ve çalışmaktan geri durmaktır.
Dikkat edelim kardeşlerim! İnsan bazen imkânsızlıktan değil, ümitsizlikten adım atamaz.
Bazen kapısında bir fırsat vardır ama cesaret edemez.
Bazen yapabileceği bir hayır vardır ama erteler.
Mümin, Allah’tan yardım isterken gayret etmekten de geri durmaz.
Dua eder, çalışır, sabreder ve neticeyi Rabbine havale eder.
Çünkü tevekkül, oturup beklemek değil; elinden geleni yaptıktan sonra Allah’a güvenmektir.
3. Korkaklıktan ve cimrilikten Allah’a sığınmak
“Cübün” korkaklıktır.
Hakikati söylemekten, hakkı savunmaktan, doğru bildiği yolda yürümekten korkmaktır.
“Buhl” ise cimriliktir.
Allah’ın verdiği nimetleri paylaşmaktan kaçınmak, malın ve dünyanın esiri olmaktır.
Kardeşlerim, insanın kalbi bazen korkularla, bazen de dünya sevgisiyle daralır.
Oysa mümin, gerektiğinde hakkı söyleyebilen, gerektiğinde malından infak edebilen, gerektiğinde de kardeşinin elinden tutabilen insandır.
Unutmayalım: Malımız eksilir diye korktuğumuzda değil, Allah’ın rızasını kazanmayı düşündüğümüzde gönlümüz zenginleşir.
4. Borcun baskısından ve insanların kahrından Allah’a sığınmak
Duanın bu son bölümü, insanın sosyal ve ekonomik hayatına doğrudan dokunuyor.
“Gâlebetü’d-deyn”, borcun insanı ezmesi, borç yükünün altında kalması demektir.
Borç sadece cebimizi değil, bazen uykumuzu, huzurumuzu ve aile hayatımızı da etkiler.
İnsan borçlandığında sürekli düşünür, hesap yapar, çıkış yolu arar.
Bir de insanların kahrı vardır.
Bazen insanın canını en çok parasızlık değil, insanların kendisine yaptığı baskı yakar.
Kimi zaman bir haksızlık, kimi zaman bir küçümseme, kimi zaman da bir insanın
diğerini kendi gücü altında ezmeye çalışması gönüllerde derin yaralar açar.
İşte Resûlullah (s.a.v.), bu sıkıntılardan da Allah’a sığınmıştır.
Çünkü insanın en büyük dayanağı makam, servet veya insanların gücü değil, her şeyin
sahibi olan Allah’tır.
Bu dua bize ne öğretiyor?
Bu duaya baktığımızda insan hayatının dört önemli alanını görüyoruz:
Kalbimizi yoran kaygı ve üzüntülerden,
Bizi geride bırakan acizlik ve tembellikten,
Ahlakımızı zedeleyen korkaklık ve cimrilikten,
Hayatımızı zorlaştıran borç ve insan baskısından Allah’a sığınıyoruz.
Ne kadar kapsamlı bir dua, değil mi?
İnsan bazen neye ihtiyacı olduğunu bile tam olarak ifade edemez.
Ama Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bize insanın hem iç dünyasını hem de dış dünyasını
kuşatan bir sığınma duası öğretmiştir.
Öyleyse bu duayı sadece sıkıntıya düştüğümüzde değil, huzurlu günlerimizde de dilimizden düşürmeyelim.
Sabahımızı dua ile açalım, akşamımızı dua ile tamamlayalım.
Ancak belirli vakitlere özel bir sünnet olarak nispet etmek için ayrıca sahih delil
aramayı da ihmal etmeyelim.
SON SÖZ: YÜKÜN AĞIRSA, RABBİNE YÖNEL!
Belki bugün içinizde kimseye anlatamadığınız bir kaygı var.
Belki ödeyemediğiniz borçlarınız, aşamadığınız sıkıntılarınız, sizi üzen insanlar var.
Belki geçmişin acısını taşıyor, geleceğin endişesiyle yaşıyorsunuz.
Unutmayın, Allah sizin söyleyemediklerinizi de bilir.
Gözyaşınızı da bilir, kalbinizdeki kırgınlığı da bilir.
Duanızı edin, gayretinizi gösterin, sabrınızı kuşanın ve Rabb’inizden ümidinizi kesmeyin.
Çünkü mümin, hiçbir zaman yalnız olmadığını bilir.
Rabbim! Bizleri tasadan ve üzüntüden, acizlikten ve tembellikten, korkaklıktan ve cimrilikten muhafaza eyle.
Borçlarımızın ağırlığı altında ezilmekten, insanların zulmüne ve kahrına uğramaktan Sana sığınırız.
Bize helalinden bol rızık, huzurlu bir gönül, güçlü bir iman ve hayırlı bir ömür nasip eyle.
Âmin, ya Rabbel Âlemîn.